Wyspa Eysturoy

Eysturoy jest drugą co do wielkości wyspą archipelagu Wysp Owczych i jedną z najbardziej zróżnicowanych geograficznie. Tu znajduje się najwyższy szczyt całego archipelagu, najsłynniejsze formacje skalne i jedna z najczęściej fotografowanych osad. Dzięki temu, że Eysturoy łączy się ze Streymoy mostem i podmorskim tunelem, planowanie pobytu na wyspie nie wymaga skomplikowanej logistyki. Podczas naszych wypraw spędzamy na Eysturoy zwykle co najmniej dwa dni, ponieważ zwiedzanie wyspu wymaga czasu i nie da się jej całej poznać w jeden poranek.

Wyspa Eysturoy w liczbach

Eysturoy jest drugą co do wielkości i populacji wyspą archipelagu Wysp Owczych, jej powierzchnia wynosi 286,3 km² i zamieszkuje ją około 10 586 mieszkańców. Nazwa pochodzi od farerskiego eystur, czyli wschód, i oznacza po prostu Wyspę Wschodnią. Wbrew rozmiarom jest to wyspa rzadko zaludniona, większość populacji koncentruje się na południu i przy fiordzie Skálafjørður, podczas gdy północna część pozostaje bardziej dzika i mniej zabudowana.

Geografia Eysturoy jest mocno górska. Na wyspie znajduje się 66 gór, z których najwyższą jest Slættaratindur, mierząca 882 m n.p.m., co daje jej pierwsze miejsce w całym archipelagu. Towarzyszą jej liczne fiordy, w tym największy Skálafjørður wcinający się głęboko w południową część wyspy, oraz Funningsfjørður przecinający północ. Skutkiem jest charakterystyczny układ drogowy: szosy prowadzą wzdłuż wybrzeży i fiordów, a przejazd z jednego punktu do drugiego często wymaga dłuższego objazdu wokół zatoki.

Eysturoy ma około czterdziestu osad, większość bardzo małych. Największą z nich jest Fuglafjørður, liczący około 1500 mieszkańców, a pozostałe ważniejsze to Leirvík, Strendur, Toftir, Saltangará, Eiði, Skála, Gøta, Runavík. Mimo niewielkich liczb, niektóre z tych miejscowości pełnią funkcje regionalne, Runavík jest ośrodkiem usługowym i logistycznym południa wyspy, a Fuglafjørður portem dla łodzi rybackich i statków pasażerskich.

Slættaratindur, najwyższy szczyt archipelagu

Slættaratindur to góra o nazwie oznaczającej w języku farerskim Płaski Szczyt. Nazwa jest myląca, sam wierzchołek faktycznie wypłaszcza się, ale droga prowadząca w górę nie ma w sobie nic płaskiego. Szlak zaczyna się przy parkingu na przełęczy między Eiði a Gjógv i prowadzi przez otwarte trawiaste zbocza. Wprawieni uczestnicy wycieczek porównują drogę na szczyt do tatrzańskich Czerwonych Wierchów, choć ze względu na otwartą ekspozycję i zmienność pogody Slættaratindur jest bardziej kapryśny niż większość polskich szlaków.

Czas wejścia waha się od dwóch do czterech godzin, zależnie od kondycji i pogody. Wymagań technicznych szlak właściwie nie stawia, ale wymaga uwagi przy widoczności poniżej kilkudziesięciu metrów. Slættaratindur i szlak prowadzący na tę górę jest jednym z najbardziej zachmurzonych i zamglonych punktów na mapie archipelagu, przy bezchmurnej pogodzie w całej rozległej okolicy ten jeden szczyt potrafi być skąpany w chmurach. To powtarzające się zjawisko, które trzeba uwzględnić w planie. W naszych programach Slættaratindur jest zawsze opcjonalnym punktem trekkingowym, decyzję o wejściu podejmujemy rano, po sprawdzeniu warunków.

Widok ze szczytu, w pogodny dzień, obejmuje większość archipelagu. Można dostrzec Streymoy, Vágar, Kalsoy, Borðoy, a przy szczególnie dobrej widoczności także islandzki Vatnajökull, oddalony o ponad 400 kilometrów. Ten widok przytrafia się jednak rzadko i nie powinien być powodem planowania wyjazdu. Slættaratindur warto zaliczyć dla samej drogi i atmosfery miejsca, a nie dla gwarantowanej panoramy.

Gjógv i naturalny port w skale

Gjógv leży na północnym wybrzeżu Eysturoy, u podnóża Slættaratindur. Nazwa oznacza po farersku rozpadlinę i odnosi się do około 200-metrowej szczeliny w skale, która od wieków pełni funkcję naturalnego portu. Łodzie wciągano dawniej na ląd ręcznie, mechanizmem dźwigowym, którego pozostałości stoją w wiosce do dziś. Gjógv leży u podnóży najwyższego wzniesienia Wysp Owczych Slættaratindur, a mimo malowniczego położenia mieszka tu tylko 30 osób.

Wieś jest niewielka i daje się przejść w piętnaście minut, ale wymaga zatrzymania się. Najciekawszą trasą jest krótki spacer wzdłuż wybrzeża, prowadzący na cypel z widokiem na rozpadlinę i otwarty Atlantyk. Trasa jest oznakowana i bezpieczna, ale wymaga butów z dobrą podeszwą, trawa bywa śliska, a brzeg klifu jest niezabezpieczony. W centrum wsi znajduje się pomnik upamiętniający rybaków, którzy nie wrócili z morza, oraz mały park z ławkami. Działa tu też niewielki hotel Gjáargarður, oferujący nocleg i posiłki dla podróżnych.

Gjógv jest przykładem osady, której charakter wynika z izolacji geograficznej. Wieś nie ma sklepu, większość zaopatrzenia trzeba przywozić z Eiði, oddalonego o 14 kilometrów. To wpływa na styl życia i liczbę mieszkańców. W naszych wyprawach Gjógv jest stałym punktem programu, ze względu na łatwy dostęp i wyjątkowy charakter miejsca, którego nie da się porównać z innymi farerskimi osadami.

Risin og Kellingin, czyli Olbrzym i Wiedźma

Risin og Kellingin to dwie formacje skalne wystające z oceanu u północnego wybrzeża Eysturoy, najlepiej widoczne z okolic Eiði. Risin, czyli Olbrzym, ma około 71 metrów wysokości, Kellingin, czyli Wiedźma, około 68 metrów. Z punktu widokowego nad Eiði widać je w całej okazałości, w zależności od światła i pogody.

Z formacjami związana jest legenda. Nocą Giganci podpłynęli do brzegów dzisiejszej Eysturoy, by opleść liną tutejsze wzniesienia i przyciągnąć je do rodzinnej Islandii. Zadanie okazało się trudniejsze od oczekiwań, a Wiedźma i Olbrzym stracili poczucie czasu. Gdy nadszedł świt, słońce zamieniło ich w kamień. Historia jest jednym z najbardziej znanych farerskich podań i pojawia się w wielu lokalnych publikacjach.

Z geologicznego punktu widzenia Risin og Kellingin to pozostałości po erozji bazaltowej, podobne formacje powstają wzdłuż wybrzeży całego archipelagu. Naukowcy szacują, że Kellingin może zostać zniszczona przez sztormy w ciągu najbliższych dziesięcioleci, ponieważ jej podstawa jest już mocno osłabiona. To zwykła kwestia czasu, choć trudna do dokładnego określenia.

Najlepszy punkt widokowy znajduje się przy drodze prowadzącej z Eiði na północ, niedaleko boiska piłkarskiego. Z tego miejsca obie formacje widać w pełnej kompozycji, z górami Streymoy w tle. W trakcie naszych wycieczek zatrzymujemy się tu zawsze, niezależnie od pogody, ponieważ widok zmienia się dramatycznie w zależności od światła i chmur.

Eysturoyartunnilin, pierwsze podmorskie rondo świata

Eysturoyartunnilin to podmorski tunel łączący Streymoy z południową Eysturoy, otwarty w grudniu 2020 roku. Rozgałęziona pod wodą na trzy drogi konstrukcja ma długość 11,24 km i jedyne pod Atlantykiem podmorskie rondo. Tunel skrócił drogę z Tórshavn do Runavík i Strendur z 55 do 17 kilometrów, a czas przejazdu z 64 minut do 16 minut. Najgłębszy punkt tunelu znajduje się około 187 metrów pod powierzchnią oceanu.

Podwodne rondo zostało zaprojektowane jako element artystyczno-techniczny, oświetlenie zmienia kolory, a w centrum rondu zainstalowano rzeźbę inspirowaną farerskim tańcem slaið ring. Dla podróżujących oznacza to nietypowe doświadczenie kierowcy, przejazd przez rondo 187 metrów pod oceanem nie jest standardową sytuacją na europejskich drogach.

Podstawowe informacje praktyczne dotyczące Eysturoyartunnilin:

• Tunel jest płatny, opłata pobierana automatycznie na podstawie numeru rejestracyjnego.
• Wjazdy znajdują się w Hvítanes (Streymoy), Runavík i Strendur (Eysturoy).
• Dzięki tunelowi Tórshavn i południowa Eysturoy stały się w praktyce jednym obszarem dojazdowym.
• Tunele skróciły codzienne trasy dla kilku tysięcy ludzi nawet o półtorej godziny, co wpłynęło na wzrost populacji gmin na południu Eysturoy.

Tunel zmienił logistykę wypraw po archipelagu. W naszych programach przejazd przez Eysturoyartunnilin jest standardowym elementem dnia, łączącym pobyt w Tórshavn z trasami po Eysturoy. Wcześniej taki dzień wymagał albo wcześniejszego startu, albo rezygnacji z części punktów programu.

Inne miejsca warte uwagi na Eysturoy

Eysturoy nie kończy się na trzech najbardziej znanych punktach. Wyspa ma wiele miejsc wartych krótszego lub dłuższego zatrzymania, w zależności od czasu i pogody. Funningur, niewielka osada w głębokim fiordzie, ma jeden z najstarszych farerskich kościołów z czerwonym dachem i białymi ścianami, charakterystyczny dla architektury archipelagu. Eiði, dawne centrum rybackie, oferuje punkt widokowy na Risin og Kellingin i widok na ujście fiordu.

Fuglafjørður, największa miejscowość wyspy, jest portem dla rejsów i ośrodkiem usługowym, dobrym miejscem na zakupy i krótki postój. Saksun na Streymoy, choć nie leży na Eysturoy, jest klasycznie łączony z programem zwiedzania północy wyspy. Trasy piesze, na przykład ścieżka z Eiði do Gjógv, są dostępne dla średnio przygotowanych uczestników i prowadzą przez tereny pasterskie, z widokami na otwarte morze.

Eysturoy ma też znaczenie sportowe. Na wyspie działa szereg klubów piłkarskich grających w pierwszej lidze Wysp Owczych: Skála Ítróttarfelag, GÍ Gøta, NSÍ Runavík oraz EB/Streymur. Piłka nożna jest na archipelagu istotnym elementem życia społecznego i pobyt na meczu lokalnej drużyny daje wgląd w farerską codzienność trudny do uzyskania w inny sposób.

Eysturoy w programie wyprawy

Eysturoy jest wyspą, którą trudno objechać w jeden dzień, jeśli ma się to zrobić w sposób uporządkowany. Optymalny czas to dwa pełne dni, jeden poświęcony północy (Slættaratindur, Gjógv, Eiði, Risin og Kellingin), drugi południu i centralnej części (Funningur, Fuglafjørður, okolice fiordu Skálafjørður). Taki podział pozwala na elastyczne reagowanie na pogodę i wybór trekkingów dopasowanych do warunków.

W trakcie naszych wypraw Eysturoy jest jednym z najczęściej odwiedzanych punktów programu. Łączymy zwiedzanie samochodem z krótszymi i dłuższymi trekkingami, postojami w osadach i czasem na własne tempo. Slættaratindur, Gjógv i Risin og Kellingin pojawiają się standardowo, a dodatkowe punkty zależą od pogody, sezonu i preferencji grupy. Jeśli planujesz wyjazd na Wyspy Owcze i chcesz poznać Eysturoy bez powierzchownego biegania od punktu do punktu, sprawdź ofertę wycieczek na faroe.pl i wybierz termin, który najlepiej pasuje do Twojego stylu podróżowania.